StreamConsult» spreekspanning

Hoe je verbindingswoorden als uhm en eh kunt laten varen

Lianne Ebbinkhuijsen — Mon, 20 Apr 2009 13:47:34 +0000

Spreken zonder kleverig ‘uhm-syndroom’

Harold is een klant van StreamConsult die regelmatig presenteert. Een tijd geleden kwam hij naar me toe: “Ik wil toch echt van dat ehm en uhm af, ik vind het zelf zo irritant! Ik hoor het mezelf steeds doen in presentaties” Waar hij last van heeft, deelt hij met velen. “En ik erger me er ook aan bij anderen!” voegt hij er nog aan toe. Ze vragen blijkbaar een groot deel van zijn aandacht, die kleine woordjes.

Voor veel sprekers is dit een hardnekkig probleem. Ondanks een uitermate gedegen voorbereiding lijken de woorden maar niet vlot te komen en wordt uit nood ‘ehm’ of ‘uhm’ uitgestoten. De focus op het denken en zoeken naar woorden zorgt er dan vaak voor dat presentatoren naar binnen keren en dat het contact met het publiek wegvalt. Andere sprekers zijn zich niet eens bewust van hun ge-uhm en horen dat van anderen of op video-opnamen van hun speeches.

Harold heeft zelf geprobeerd om bewust erop te letten om geen ‘uhm’ te zeggen, maar dat maakte het alleen maar erger of zijn aandacht voor het publiek viel weg. Dat klopt. Onze hersenen werken niet met ontkenningen. Aandacht geven aan niet denken aan de bekende roze olifant, zorgt voor.. precies, het wel denken aan een roze olifant.

Alles wat aandacht krijgt, zal bovendien versterkt worden. Als Harold gefocust bezig blijft met ‘uhm’ zal er hoogstwaarschijnlijk ‘uhm’ volgen. Sterker nog; hij lijkt er tijdens zijn presentatie niet vanaf te kunnen komen. Een soort ‘plak-uhm’.

Wat zegt deze vorm van stamelen precies? De frequentie van dit woordgebruik kun je zien als een meetlat voor angstige gevoelens tijdens het presenteren en de mate waarin de spreker en het onderwerp ‘eigen’ en ‘echt’ zijn.

Spreekspanning stijgt naarmate je meer en meer vlucht uit stiltes. Andersom ook; als je met stilte kunt zijn voor een publiek, verdwijnen spreekangstige gevoelens. Uhm en eh worden vaak ingezet als iemand stiltes wil verbloemen of overbruggen. Echter stiltes zijn waardevolle momenten om als spreker naar jezelf en naar je publiek te luisteren. Als je de moed hebt om stiltes te accepteren en tegelijkertijd beschikbaar te blijven voor je toehoorders, dan volgt er geen uhm! Eenmaal comfortabel met momenten met niets en er kan je ook niets meer gebeuren. De noodzaak om leegte te vullen met eh of uhm vervalt. Je kunt zo het vertrouwen laten groeien dat de juiste woorden vanzelf komen. Dit vraagt soms enige oefening, maar betekent veelal een keerpunt in spreekangst of spreekspanning!!

Wat verder te doen als je last hebt van ‘plak-uhm’ ? Allereerst, mag je best accepteren dat iedereen wel eens lekker uhmt. Soms even lekker graven in je gedachten is prima, mits je daarna weer terugkomt tot aanwezigheid met aandacht voor je publiek.

Verleg daarnaast de focus van ‘ik mag niet uhmen’ naar een ander reëel en positief geformuleerd doel. Bijvoorbeeld ‘ik spreek in korte zinnen en haal tussendoor rustig adem’. Het spreken in korte zinnen met pauzes, zorgt er bovendien voor dat je gedachten, gevoel en gedrag beter samenvallen. Bij een dergelijke ‘congruentie’ ontstaat een constructieve rust en verdwijnen de uhms als sneeuw voor de zon.

Een verborgen agenda hebben als spreker of jezelf niet kwetsbaar op durven stellen, werken ‘plak-uhm’ in de hand. Als je diep in je hart weet dat je echt door de mand kunt vallen, zal plak-uhm altijd vanuit het onbewuste kunnen toeslaan. Denk hierbij aan situaties als: het idee van een ander presenteren, niet oprecht zijn met je bedoelingen, bij voorbaat een negatief oordeel hebben over je publiek, doen alsof (status, maskers, maniertjes, lolbroekerij) en afhankelijkheid zijn van hulpmiddelen (PowerPoint/Keynote).

Hoe pas je al die tips tegelijk toe als je presenteert? De ingang om met stilte te kunnen zijn, in korte zinnen te spreken, rustig voor een groep te staan en authentiek te presenteren is: voorrang geven aan de relatie met je publiek boven de inhoud. Dat bereik je door het vermogen te trainen om steeds met aandacht, één op één met iemand te zijn uit je publiek met zachte, ontspannen ogen.

Het gaat dan om de kwaliteit van aandacht en niet om de hoeveelheid ogen die je ziet. Doe het maar eens; een paar seconden bij één iemand blijven. En bij de volgende, en bij de volgende etc. Deze kwaliteit van zijn met je publiek heet Relational Presence en is te trainen als een spier. Hoe sterker de spier, hoe authentieker en gemakkelijker je voor publiek staat en je woorden in het moment kunt laten ontstaan.

Harold heeft al diverse presentatietrainingen in zijn leven gevolgd. Daar heeft hij veel van opgestoken, maar de echte angel werd niet uit zijn probleem gehaald. Na een middag voluit geoefend te hebben met mij werd hij enthousiast. “Ik begrijp nu waar ik voorheen zoveel verspilde energie in stak en waar mijn aandacht beter naar uit kan gaan. Wat deed ik voorheen überhaupt veel onnodige dingen. Uhm zeggen was er maar één van.”
Harold heeft inmiddels de ‘zijnstoestand’ van Relational Presence te pakken en is van zijn ‘plak-uhm’ genezen.

Succes gewenst met jouw stappen om natuurlijk en effectief te presenteren.
Je reactie op dit artikel is welkom.

Hoe je verbindingswoorden als uhm en eh kunt laten varen is a post from: StreamConsult

Overlevingsstrategieën bij spreekangst

Lianne Ebbinkhuijsen — Wed, 04 Mar 2009 12:15:51 +0000

Welke neigingen duiden ook op spreekspanning?

Mijn nieuwsbrief van november 2008 ging over spreekangst en spreekspanning. Eén van de meest voorkomende angstgevoelens. Bijna in koor kreeg ik reacties als ‘zodra ik iemand tegenkom die dat heeft, dan stuur ik je artikel door’ of ‘een vriend van mij kan daar wel wat aan hebben’.

Ik weet dat deze ‘vriend’ voor een stukje in ieder van ons woont… Mensen zijn van nature kuddedieren en de angst om uit (laat staan vóór) de kudde of groep te moeten zit diepgeworteld. Behalve direct fysieke kenmerken zoals zweten, blozen, hartkloppingen, dichtgeknepen keel, overmatig toiletgebruik, trillenetc., zijn er ook verkapte verschijningsvormen. Daarom geef ik je hieronder vier ‘hoedjes’ die onze ‘vriend’ ook wel eens draagt.

Let op; het mogelijk herkennen van onderstaande punten is al een eerste stap om ze bij jezelf aan te passen. Voor elk ‘hoedje’ bestaat een tegenbeweging en ik kan je daarbij helpen. Ze zijn niet bedoeld om je een probleem aan te praten, maar om je op weg te helpen naar vrij spreken in het openbaar. Meer een oproep om je niet langer te verstoppen. Onderstaande voorbeelden helpen je om te herkennen hoe jij je ‘pijn’ uit de weg gaat.

1) Hoedje ‘valse hoop’; nog meer en beter je best doen.
We denken bijvoorbeeld: als ik mij tot het uiterste inspan, dan accepteert het publiek mij en mijn boodschap vanzelf. Ik moet alles vertellen en het moet perfect verlopen. Daar ben ik verantwoordelijk voor. Dat doen we dan bijvoorbeeld zo:

Uitgebreid en gedetailleerd voorbereiden
Veel tijd besteden aan ons uiterlijk
Veel tijd besteden aan fysieke omstandigheden van dezaal
Veel PowerPoint dia’s maken (dan vergeten we natuurlijk zelf ook niets te melden)
tijdens depresentatie naar binnen keren (detached) om controle en regie bewust in handen te houden of juist in het publiek gaan hangen en onszelf verliezen (attached)
spontaniteit buiten de deur houden en niet goed op storingen reageren
in een rol stappen (status) en die rol vasthouden

2) Hoedje ‘valse ontkenning’; je behoefte ontkennen
We vertellen onszelf dat hetallemaal niet zo erg is dat we onszelf de gelegenheid ontnemen om onszelf en onze ideeën zichtbaar te maken aan anderen. Of we zeggen dat de angst zelf niet zo erg is. Bijvoorbeeld:

Ach, ik ga me niet uitsloven om me zo te laten zien hoor, daar krijg ik kapsones van
Ik ga gewoon voor de groep staan, daar moet ik maar tegen kunnen hoor
Ze hebben me niet gevraagd om mijn product te presenteren… Ik heb het ook veel te druk om die erbij te doen

3) Hoedje ‘valse macht’: boos worden op de ander en die de schuld geven. Bijvoorbeeld:

Dit is een onmogelijke publiek, daar kan niemand wat bijgedaan krijgen!
Waarom moet mijn collega uitgerekend nu ziek worden, nu moet ik haar praatje overnemen!
Hebben ze twee kapotte lampen laten zitten. Zo kan ik daar niet staan!
Ze moeten gewoon luisteren! Het is toch onfatsoenlijk om als publiek niet te luisteren!?

4) Hoedje ‘valse schuld’: jezelf onderuithalen en de schuld geven. Bijvoorbeeld:

Ik ben niet gevraagd om een toespraak te houden, want ik ben ook zo saai
Wie zit er nou op mij en mijn verhaal te wachten
Ik durf ook niks zeg! Tja zo’n bangerd zet niemand op het podium.

Ik durf gerust te stellen dat niemand vrij is van dergelijke overlevingsstrategieën. Ze hebben ons namelijk heel lang geholpen om bepaalde pijn buiten de deur te houden. Helaas kunnen ze belemmeren in je verdere leven en in dit geval om met gemak en plezier voor een groep te staan.

Zelf was ik ooit een ver doorgeslagen versie van ‘valse hoop’ en wist me staande te houden met PowerPoint en status. Dat straalde volgens sommigen wel kracht uit, maar plezier had ik er niet in en ikbereikte mijn publiek niet echt. In feite was ik machteloos. Totdat ik ‘Relational Presence’ ontdekte.
Dit is de basis van Speaking Circles® van grondlegger Lee Glickstein.

In essentie heeft iedereen die spreekt voor een groep de behoefte om geaccepteerd te worden en de behoefte om nuttig te zijn. Als daaraanvoldaan wordt, hoef je nergens bang voor te zijn. Hoe doe je dat dan, nuttig en gewenst zijn? Dat bereik je door met aandacht de relatie met je publiek voorrang te geven boven de inhoud.

De kernboodschap van Lee Glickstein was voor mij een enorme opluchting; je hoeft daar niet zo je best voor te doen, je hoeft helemaal niet zo hard te proberen. Het enige wat je doet is steeds één op één beschikbaar zijn met iemand uit het publiek via neutrale ontspannen ogen. Je hoeft niet eens contact te maken! Dat leek bijna te éénvoudig…

Ik ging op ontdekkingstocht om uit te vinden wat Relational Presence voor mij kon betekenen. Eerlijk is eerlijk; ik had er niet meteen lol in en voelde aanvankelijk behoorlijke weerstand. Maar al snel kwam het besef van het nut ervan en later…het gevoel van gemak en het plezier in voor een groep staan, met eigenheid, kracht en gemak.

Meer plezier door minder hard te werken en meer mezelf te zijn, dat gun ik iedereen!
Reacties op dit artikel zijn welkom.

Wil je ook ontdekken hoe je krachtig, op je gemak en als jezelf voor tien of voor duizend mensen kunt staan?
Kijk onder ‘Als Jezelf voor een Groep’ voor de eerstvolgendemogelijkheid en schrijf je in.

Overlevingsstrategieën bij spreekangst is a post from: StreamConsult

Vijf manieren om spreekangst te verminderen

Lianne Ebbinkhuijsen — Mon, 24 Nov 2008 09:29:09 +0000

Bijna iedereen vindt het spannend om in de schijnwerpers te staan. Spreekangst komt erg vaak voor. Veel mensen stoppen veel tijd en energie aan het onder controle krijgen van die spanning. Ik ken het uit eigen ervaring. Ik heb een lange weg afgelegd, maar inmiddels sta ik ontspannen voor een groep. Presenteren doe ik nu met veel plezier.

Ik heb ontdekt dat die ontspanning in een aantal principes schuilt
die iedereen kan toepassen. Daarom vertel ik je hier graag hoe je die
spreekspanning kunt verminderen.

1) De eerste belangrijke stap is het gevecht met de angst staken. Spreekangst is namelijk niet iets dat je onder controle kunt krijgen.
Focussen op je wens tot controle van de spreekangst geeft het tegenovergestelde. Je raakt verlamd! Accepteer de angst en spanning en laat dat zo zijn. Vecht niet tegen de angst. Pas dan kun je je focus verleggen.

Richt je aandacht vervolgens op de relatie met je toehoorders en blijf aanwezig met je aandacht in het ‘hier en nu’. De kunst is om welgemeend en met ontspannen, neutrale ogen beschikbaar te zijn voor telkens één iemand uit je publiek… zonder heel erg je best te doen. Zo verlies je namelijk ook niet jezelf in de ogen van een ander. Houd dit ’beschikbaar zijn’ per individu uit je publiek een paar seconden vast. Dit kun je ook al oefenen in een kleinere setting, bijvoorbeeld als je in een klein groepje met mensen staat te kletsen op een verjaardag. Als je dit doet, zul je merken dat er meteen meer rust en ontspanning over je heen komt en dat angstgevoelens verdwijnen.

2) Verder is het van belang te onderzoeken welke gedachten je hebt over presenteren. Iemand met spreekangst heeft vaak ideeën en beelden over presenteren en publiek die niet kloppen met de werkelijkheid. Het effect daarvan is dat je daarmee je eigen ervaringen koppelt aan angstige gevoelens. Deze beelden liggen vaak bewust of onbewust ergens op de lijn tussen de volgende 2 uiterste ‘nachtmerries’:
1) De complete black-out. Je bent verlamd en sprakeloos. Je weet niet wat te doen. Er valt
een oneindige stilte en uiteindelijk zie je het publiek vertrekken…
2) Je toehoorders zijn geen prettige, nieuwsgierige en goedwillende luisteraars, maar
afkeurende, vingerwijzende familieleden of oude bekenden die je uitlachen en
belachelijk maken…
Herken je hier iets uit of heb je zelf andere angstige beelden?

Het goede nieuws is; ze hebben niets met de werkelijkheid te maken! Formuleer zo’n beeld maar eens voor jezelf hardop en zie het onder ogen. Vaak verdwijnt dan al een deel van het gevaar.
Je kunt deze overtuigingen verder ombuigen door ze te vervangen door ondersteunende en reële ideeën. Bespreek met iemand die je vertrouwt maar eens welke gedachten je hebt over presenteren. Beoordeel samen eens of er niet een reëlere en ondersteunende overtuiging is die je kunt gaan gebruiken.
Zo zie ik zelf het houden van een presentatie als een kansrijke nieuwe ontmoeting met mensen. Voel maar eens na wat zo’n gedachte brengt.

3) Er bestaat bij velen een verband tussen toenemende spreekervaring en afnemende spreekangst. Hoe vaker je het doet, des te minder de spanning en andersom. Het is dus zaak om in actie te komen als je aan het vermijden slaat. (“Ach, doe jij die presentatie maar, jij bent daar veel beter in dan ik”) Je kunt nu al beginnen met het afleren van je angstgedrag door het nemen van een klein stapje, bijvoorbeeld een keer een toast uitbrengen op een jubilaris of voor een gezelschap een praktische mededeling doen over een auto die fout geparkeerd staat. De angst kun je niet overwinnen, maar wel jezelf. Dat goede gevoel over die eerste stappen geeft moed voor verdere acties.

4) Als je in de situatie komt dat je gaat presenteren en je voelt je zenuwachtig; uit je gevoel met woorden. Zeg tegen iemand vooraf dat je zenuwachtig bent of vertel aan je toehoorders dat het spannend voor je is. Deel dit gevoel en je zult merken dat de spanning acuut afneemt.

5) Ook het leren van spreek- en presentatievaardigheden vermindert absoluut onzekerheid. Kennis nemen van hoe je de dingen kunt doen en wat effecten zijn op je toehoorders, geeft je de mogelijkheid om met meer zekerheid keuzes te maken. Het kost je minder tijd en moeite om voor te bereiden en je kunt je meer ontspannen richten tot je publiek.

En als je werkelijk beschikbaar bent voor je toehoorders, zul je kunnen waarnemen dat ze in feite maar één wens hebben. Ook zij willen voor jou dat jij een goede presentatie neerzet! Maak gebruik van die steun.

Succes gewenst met jouw stappen om spreekangst te doorbreken.

Reacties op dit artikel zijn welkom.

Vijf manieren om spreekangst te verminderen is a post from: StreamConsult